Para piyasası nedir? (Ticari terimler kategorisi)

(Money market) Kısa süreli, diğer bir deyişle süresi bir yıldan az olan parasal fonların arz ve talep edildiği piyasalardır. Bu piyasaların başlıca kurumlan ticari bankalardır. Ancak finansman kurumlan, sigorta şirketleri, bankerler ve factoring kuruluşlan da piyasanın öteki ajanları durumundadır. Ufak tasarruf sahipleri, bir faiz geliri elde etmek için ellerindeki fonları mevduat hesabı şeklinde bankaya yatırır ya da bunlarla mevduat sertifikası, finansman bonosu veya hazine bonosu gibi kısa süreli menkul değerler satın alırlar.

Ticari bankalar topladıkları tasarruf mevduatına dayanarak likiditeye ihtiyaç duyan gerçek kişilere, işletmelere veya hükümet kuruluşlarına kısa- vadeli kredi açarlar. Mevduat sahiplerine ödedikleri faiz oranı (mevduat faizi) ile, açtıkları kredilere uyguladıkları daha yüksek faiz oranı (kredi faizleri) arasındaki fark, masraflarla birlikte bankaların karını oluşturur. Tasarruf sahipleri, doğrudan mevduat hesabı açtırmak kadar mali kuruluşların çıkarttıkları kısa süreli menkul değerleri satın almak suretiyle de bu piyasaya fon arzetmiş olurlar. Para piyasasının uzun süreli fonlarla ilgili karşılığı Sermaye Piyasasıdır. Fertler veya kuruluşlar kısa süreli ya da günlük finansman ihtiyaçları için para piyasasını kullanırlar.

Fonlarını uzun  vadeli yatırmak isteyenler veya yatırım yapmak gibi amaçlarla uzun  vadeli fon talep edenler sermaye piyasasını kullanırlar. vade dışında iki piyasa arasında finansal risk açısından da farklılık vardır. Parasını bankaya yatıranlar ya da hazine bonosu, mevduat sertifikası gibi kısa - süreli yatırım araçlarını satın alanlar için, bunları ihraç eden banka, finansman şirketi veya devletin güvenilirlikleri dolayısıyla hemen hemen hiçbir finansal risk yoktur.

Bankaların doğrudan açtıkları kredilerde de bu kredilerin tahsil edilememesi, o bankalara para yatıran tasarruf sahiplerini etkilemez. Çünkü kredi rizikosunu üstlenen, doğrudan doğruya bankanın kendisidir. Oysa aynı şeyi sermaye piyasasında yatırım yapanlar için söylemek mümkün değildir. Bir şirketin çıkarttığı tahvilleri satın alan kimse, şirketin bu borçları ödeyememesinden doğacak tüm riskleri de üstlenmiş olur. Diğer bir deyişle sermaye piyasası yatırımları, doğrudan doğruya ilgili tahvil veya hisse senetlerini ihraç eden şirketlere güvenilerek yapılır. Geniş anlamda para piyasası altın ve döviz piyasasını da kapsar. Sermaye piyasası ile bu piyasaların tümüne birden Mali Piyasalar adı verilmektedir. Para piyasası da homojen bir piyasa değildir.

Farklı kredi türleri ile ilgili olarak para piyasası çeşitli alt piyasalara ayrılabilir. Bunlardan bazıları örneğin şöyledir:

(a) Kıymetli evrak piyasası: Kısa süreli ticari senetlerin alım satımıyla uğraşır,

(b) Rehinli borçlar piyasası : Tahvillere veya başka bir ayni teminata bağlı olarak açılan kredilerle ilgili piyasadır,

(c) Kabul kredisi piyasası: Banka kabulleri karşılığında açılan kredileri kapsar,

(d) Hazine bonoları piyasası: Hazinenin kısa süreli nakit ihtiyaçları için çıkarttığı hazine bonolarının işlem gördüğü piyasadır. Kurumlaşmış aracılar tarafından yapılan para ve kredi işlemleri, organize para piyasasını oluşturur.

Yukarıda yapılan açıklamalar bununla ilgilidir. Bir de organize olmayan veya örgütsüz para piyasası vardır ki bu daha çok para ticareti yapan kişileri kapsar. Genellikle mali gücü zayıf ihtiyaç sahiplerine borç para veren bu kişiler, çok yüksek faiz uygularlar, Bunlara "tefeci" denildiği bilinmektedir (Bkz. Murabahacı).

--Reklam--